تفکیک نهادی ورزش همگانی و ورزش قهرمانی با تأکید بر هنرهای رزمی، ورزش‌های مبارزه‌ای، بازی‌های فکری و ورزش‌های ذهنی

Home

تفکیک نهادی ورزش همگانی و ورزش قهرمانی با تأکید بر هنرهای رزمی، ورزش‌های مبارزه‌ای، بازی‌های فکری و ورزش‌های ذهنی

مخاطبان:
وزیر محترم ورزش و جوانان
معاونت توسعه ورزش قهرمانی و حرفه‌ای
معاونت توسعه ورزش همگانی

نویسنده:
محمد قاسم منوچهری ( اردشیر )
رئیس انجمن او-اسپرت ایران

دبیرکل و یا عضو هیات رئیسه فدراسیون های قاره ای و جهانی
شناسایی شده توسط کمیته بین المللی المپیک ( آی او سی) و یا ایمز  مرتبط با انجمن چند ورزشی / چندگانه او-اسپرت

چهاردهم بهمن ۱۴۰۴

 

طرح مسئله

در ساختار فعلی نظام ورزش ایران، هم‌پوشانی‌های مفهومی و اجرایی میان برخی فعالیت‌ها از جمله هنرهای رزمی، بازی‌های فکری، ورزش‌های مبارزه‌ای و ورزش‌های ذهنی موجب بروز ابهام در فرآیند سیاست‌گذاری، حکمرانی فدراسیون‌ها، تخصیص منابع و نظام‌های نظارتی شده است.
در مواردی، این هم‌پوشانی‌ها منجر به ناهمخوانی مأموریت سازمان‌های ورزشی، موازی‌کاری نهادی، تضعیف توسعه ورزش همگانی و کاهش کارایی مسیرهای ورزش قهرمانی شده است.

 

مبنای نهادی و تحلیلی

بر اساس الگوهای پذیرفته‌شده در حکمرانی بین‌المللی ورزش، به‌ویژه الگوهای مورد استفاده توسط:

  • کمیته بین‌المللی المپیک (IOC)
  • انجمن عمومی فدراسیون‌های بین المللی ورزشی GAISF – اسپورت‌اکورد سابق
  • اتحاد اعضای مستقل ورزشی شناسایی شده ( AIMS)

تفکیک میان ورزش همگانی و ورزش قهرمانی (رقابتی) نه بر اساس عنوان، پیشینه تاریخی یا ماهیت فرهنگی فعالیت‌ها، بلکه بر مبنای معیارهای زیر انجام می‌شود:

  • وجود ساختار نهادی و حکمرانی رسمی
  • برخورداری از نظام رقابتی سازمان‌یافته
  • شناسایی بین‌المللی در چارچوب IOC یا AIMS
  • رعایت استانداردهای نظارتی و سلامت رقابت از جمله مقررات مبارزه با دوپینگ و مواد نیروزای ممنوعه

در همین راستا، AIMS با طراحی و برگزاری رویدادهای چندرشته‌ای جهانی ویژه ورزش‌های غیرالمپیکی، این تفکیک نهادی را در سطح بین‌المللی عملیاتی کرده است، از جمله:

  • بازی‌های جهانی ورزش‌های مبارزه‌ای
  • بازی‌های جهانی ورزش‌های ذهنی
  • بازی‌های جهانی ورزش‌های شهری

این رویدادها جایگاه ورزش‌های مبارزه‌ای، ذهنی و شهری را – مشروط به احراز معیارهای حکمرانی و نظارتی – در اکوسیستم ورزش قهرمانی تثبیت می‌کنند.

 

چارچوب پیشنهادی تفکیک نهادی

الف) ورزش همگانی

دامنه شامل:

  • هنرهای رزمی سنتی و غیررقابتی
  • بازی‌های فکری با ماهیت آموزشی، تفریحی و مشارکتی
  • فعالیت‌های جسمانی تفریحی و سلامت‌محور

ویژگی‌های نهادی:

  • تمرکز اصلی بر مشارکت عمومی، آموزش، ارتقای سلامت و توسعه فرهنگی
  • عدم شناسایی رسمی در چارچوب ورزش قهرمانی IOC / AIMS
  • عدم شمول مقررات مبارزه با دوپینگ
  • حکمرانی از طریق انجمن‌ها، تشکل‌های مدنی یا ساختارهای ورزش همگانی

 

ب) ورزش قهرمانی

دامنه شامل:

  • ورزش‌های مبارزه‌ای
  • ورزش‌های ذهنی
  • ورزش‌های شهری

ویژگی‌های نهادی:

  • برخورداری از فدراسیون‌های ملی و بین‌المللی رسمی
  • شناسایی در چارچوب IOC یا AIMS
  • شمول کامل مقررات مبارزه با دوپینگ، سلامت و یکپارچگی رقابت
  • وجود نظام‌های رقابت، رده‌بندی، استعدادیابی و اعزام بین‌المللی

 

پیشنهادهای سیاستی کلیدی

  1. شفاف‌سازی مأموریت‌های نهادی
    فعالیت‌های حوزه ورزش همگانی، از جمله هنرهای رزمی سنتی، بازی‌های فکری و فعالیت‌های سلامت‌محور، به‌صورت نهادی از مأموریت فدراسیون‌های ورزش قهرمانی تفکیک شوند.
  2. تعیین معیار رسمی شناسایی ورزش قهرمانی
    تنها رشته‌هایی که تحت مدیریت فدراسیون‌های بین‌المللی مورد شناسایی IOC یا AIMS قرار دارند، به‌عنوان ورزش قهرمانی در سطح ملی تعریف شوند.
  3. تخصیص هدفمند منابع و اعتبارات
    منابع مرتبط با تیم‌های ملی، اعزام‌های بین‌المللی، اردوهای آماده‌سازی و برنامه‌های ضد دوپینگ صرفاً به رشته‌های واجد معیارهای ورزش قهرمانی اختصاص یابد.
  4. تقویت پاسخ‌گویی فدراسیون‌ها
    فدراسیون‌ها از پذیرش فعالیت‌های فاقد جایگاه نهادی ورزش قهرمانی خودداری کرده و تمرکز خود را بر توسعه عملکرد رقابتی و نمایندگی بین‌المللی معطوف نمایند.
  5. توسعه پایدار ورزش همگانی
    هنرهای رزمی سنتی، بازی‌های فکری و فعالیت‌های سلامت‌محور در قالب برنامه‌های همگانی، آموزشی و فرهنگی حمایت شوند، بدون تحمیل الزامات و مقررات ورزش قهرمانی.

 

پیامدهای مورد انتظار سیاست

  • ارتقای حکمرانی، شفافیت و تفکیک نقش‌ها در نظام ورزش
  • کاهش هم‌پوشانی نهادی و تعارض مأموریت‌ها
  • استفاده کارآمدتر از منابع مالی و انسانی
  • تقویت هم‌زمان مسیرهای مشارکت همگانی و عملکرد قهرمانی
  • همسویی سیاست‌های ملی با استانداردهای حکمرانی ورزش بین‌الملل

 

جمع‌بندی سیاستی

«تفکیک روشن میان ورزش همگانی و ورزش قهرمانی بر اساس ساختارهای نهادی، نظام رقابتی و شناسایی بین‌المللی، پیش‌شرط حکمرانی اثربخش و توسعه پایدار نظام ورزش کشور است.»

 

Institutional Differentiation between Mass Sport and Elite Sport

With Emphasis on Martial Arts, Combat Sports, Mind Games, and Mind Sports

Addressees:
Minister of Sport and Youth
Deputy Minister for Elite and Professional Sport
Deputy Minister for Mass Sport Development

Author:
Mohammad Ghasem Manouchehri (Ardashir)
President, O-Sport Association of I.R. Iran    

Secretary General or ExCom Member of the Continental or International Federations recognized by the IOC or AIMS  related to the OSAIRI Multi Sports/Multi Discipline national Assocation

Date:
23 January 2026

 

Policy Issue

Within the current national sport system, conceptual and operational overlaps between certain activities—including traditional martial arts, mind games, combat sports, and mind sports—have created ambiguity in policy formulation, federation governance, resource allocation, and regulatory oversight.
In several cases, these overlaps have resulted in mission inconsistency among sport organizations, institutional duplication, weakened mass sport development, and reduced efficiency in elite sport performance pathways.

 

Institutional and Analytical Basis

In accordance with internationally accepted governance models in sport—particularly those applied by the:

  • International Olympic Committee (IOC), and
  • Alliance of Independent Recognized Members of Sport (AIMS, formerly SportAccord),

the distinction between mass sport and elite (competitive) sport is not determined by the historical, cultural, or nominal designation of an activity. Rather, it is defined by:

  • the existence of a recognized institutional and governance structure,
  • a formalized competitive system,
  • international recognition within the Olympic or AIMS framework, and
  • Compliance with regulatory and integrity standards, including the World Anti-Doping Code.

In this context, SportAccord has operationalized this institutional differentiation at the global level through the establishment of multi-sport events dedicated to non-Olympic elite sport disciplines, including:

  • the World Combat Games,
  • the World Mind Sports Games, and
  • the World Urban Games.

These events confirm the classification of combat sports, mind sports, and urban sports as components of the elite sport ecosystem, provided they meet governance and regulatory criteria.

Proposed Institutional Classification Framework

A) Mass Sport

Scope includes:

  • Traditional and non-competitive martial arts
  • Mind games of an educational, recreational, or participatory nature
  • Recreational and health-oriented physical activities

Institutional Characteristics:

  • Primary focus on participation, education, health promotion, and cultural development
  • No formal recognition within the IOC or AIMS elite sport framework
  • Not subject to anti-doping regulations under the World Anti-Doping Code
  • Governance through associations, community organizations, or mass sport structures

B) Elite Sport

Scope includes:

  • Combat sports
  • Mind sports
  • Urban sports

Institutional Characteristics:

  • Governance by officially recognized national and international federations
  • Recognition within the IOC or AIMS framework
  • Full compliance with anti-doping, integrity, and eligibility regulations
  • Structured systems for competition, ranking, talent pathways, and international participation

 

Key Policy Recommendations

  1. Clarification of Institutional Mandates
    Activities classified as mass sport—including traditional martial arts, mind games, and health-oriented physical activities—should be institutionally separated from the mandates of elite sport federations.
  2. Formal Criteria for Elite Sport Recognition
    Only disciplines governed by international federations recognized by the IOC or AIMS should be designated as elite sports at the national level.
  3. Strategic Allocation of Resources
    Public funding related to national teams, international representation, training camps, and anti-doping programs should be allocated exclusively to disciplines meeting elite sport governance criteria.
  4. Strengthening Federation Accountability
    Federations should refrain from assuming responsibility for activities lacking elite sport status and should focus on performance development, competition systems, and international representation.
  5. Sustainable Development of Mass Sport
    Traditional martial arts, mind games, and health-oriented physical activities should be supported through mass participation, educational, and cultural programs—without imposing elite sport regulatory obligations.

 

Expected Policy Outcomes

  • Enhanced governance, transparency, and role clarity within the national sport system
  • Reduced institutional overlap and mission conflict
  • Improved efficiency in the use of financial and human resources
  • Strengthened pathways for both mass participation and elite performance
  • Greater alignment with IOC, AIMS, and international sport governance standards

 

Policy Conclusion

“A clear institutional distinction between mass sport and elite sport—based on governance structures, competitive systems, and international recognition—is a prerequisite for effective sport governance and sustainable development within the national sport system.”